نام گذاري فرزندان

یکی از نعمت های خداوند به ما انسان ها قدرت تکلم و بیان است که با این وسیله با همنوعان خود ارتباط برقرار می نماییم و خواسته های خود را به مخاطب منتقل و با او ارتباط بر قرار می نماییم.سرعت انتقال مفاهیم خود مسئله ی مهمی است که کلمات و واژه ها در آن نقش اساسی دارند و در همین راستا نامگذاری برای اشیاء و افراد اختراع شد تا با هر نام مسمی مشخص، و از تفهیم و تفهم مقصود؛ از اشتباه جلوگیری شود.

نام هر شخص علاوه بر اینکه علامتی برای اوست و باعث تمایز و تشخیص او از دیگران می شود؛ انتخاب صحیح آن می تواند تأثیر تربیتی و روانی زیادی بر او داشته باشد هر بار با صدا کردن او به این نام، باعث می شود که خود را با مفهوم و حقیقت آن بیشتر مطابقت داده بلکه خود را مصداق واقعی آن بداند.

اسلام عزیز که برای همه شئون زندگی برنامه و دستورالعمل داشته، ریزترین مسائل زندگی از مبداء تا معاد را با معارف بلند خود پوشش داده و قبل از ولادت انتخاب نام نیکو را سفارش نموده است. بنا به اهمیت موضوع نام گذاري بر فرزندان نيز از اهميت خاصي برخوردار است آنجا که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: نام نیکو بر خود نهید ، زیرا در قیامت به این نام ها خوانده می شوید.

انتخاب نام خوب برای نوزاد بسیار مهمّ است. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آن را از حقوق فرزند بر گردن پدر میداند و میفرمود: «بهترین نامها، نامی است که در آن نشان عبودیت خداوند باشد؛ مانند عبدالله».

ایشان همچنین میفرمودند: «هر کس چهار پسر داشته باشد و نام یکی از آنها را به نام من، "محمّد"، نامگذاری نکند، به من جفا کرده است. اگر اسم فرزندتان را محمّد گذاشتید او را گرامی بدارید و به او احترام کنید».[ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج 101، ص 131]

همچنین میفرمودند: «حتی بچههای سقط شده را هم نامگذاری کنید، چون در روز قیامت که مردم را به اسم میخوانند، بچه های سقط شده به پدرانشان اعتراض میکنند که چرا برای ما اسم نگذاشتید؟!»

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) خودشان، نام آخرین فرزند فاطمه زهرا (سلام الله علیها) را قبل از تولّد، محسن گذاشت، که البته در ماجرای هجوم به خانه آن حضرت، سقط و به شهادت رسید.[ خسروى ، موسى، احتجاجات، ج 2، ص: 108، اسلامیه]

امام باقر (علیه السلام) میفرمایند: «وقتی شیطان می شنود کسی را به اسم محمد یا علی صدا می زنند، مانند قلع ذوب می شود. »

قرآن کریم ارتباط با خداوند و خواندن او به نام های نیکویش را امر فرموده و کسانی که احترام خداوند را رعایت نمی نمایند و با خطاب های ناپسند او را صدا می زنند مورد نکوهش قرار داده و دوری از آنان را به مؤمنین سفارش نموده است و می فرماید « و برای خداست نام های شایسته پس با این نام ها خدا را بخوانید و از کسانی که نام های خداوند را تحریف می کنند کناره گیری کنید،آنان بزودی به جزای اعمالی که انجام می دهند می رسند.» (1)

پیامبر رحمت حضرت محمد(صلی الله علیه و آله)مؤمنین را به نامگذاری شایسته فرزندان سفارش نموده و می فرماید«نخستین چیزی که هر یک از شما به فرزندش پیشکش می کند نام نیکو است. بنابراین هر کدام از شما نامی نیکو بر فرزند خویش نهد.» (2)

اسلام برای تشویق مؤمنین و بیان جایگاه نام نیکو این مهم را محدود به دنیا نمی داند و تا قیامت اتصاف نام به صاحبش را یاد آوری می کند،آنجا که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود« نام نیکو بر خود نهید ، زیرا در قیامت به این نام ها خوانده می شوید فلانی پسر فلانی بر خیز به سوی نور خود برو و فلانی پسر فلانی برخیز که نوری نداری.» (3)

حضرت امام محمدباقر(علیه السلام) می فرماید: «راست ترین نام ها،نامی است گویای عبودت و بندگی باشد، بهترین نام ها نام های پیامبران است»(4)

مصداق این حدیث شریف نامهائی نظیر :عبدالله،عبدالرحمن،عبداللطیف که دلالت بر بندگی خداوند می نمایند می باشد و بعضی از نام های پیامبران مثل محمد، احمد، موسی، عیسی، یعقوب، هارون، یونس، هود ، ابراهیم ، آدم ، لقمان ، خضر ، عمران و از زنان نام هائی همچون:فاطمه، مریم ، آسیه ، خدیجه ، ...

امروزه شاهد این هستیم که بعضی از افراد نام هایی برای فرزندانشان انتخاب می کنند که ریشه در افسانه های فرهنگ های مختلف دارد مثلا نام الهه ای در فرهنگ یونانی ،یا نام خدایانی که در گذشته و بین اقوام بت پرست رایج بوده مثلا خدای آب، خدای آتش ، خدای نور و...که با بینش توحیدی ما در تعارض آشکار است در تمام جهان و در تمام اعصار یک خدا بیشتر نبوده است، شایسته نیست که با این قبیل نام گذاری ها ناخواسته و از روی جهل مرتکب شرک و ترویج فرهنگ هایی شویم که در قرون و اعصار پیامبران الهی برای زدودن آن ها مبعوث شدند عمر گذاشتند و رنج بردند ، بهتر است در نام گذاری فرزندانمان با بصیرت و بینش و آگاهی برخورد کنیم .

اينک به چند نام از نام هاي زيباي منطبق با فرهنگ ديني و اسلامي اشاره مي کنم و انتظار ميرود در انتخاب نام براي فرزندان از اين اسم ها برگزينيم .

نام ها و القاب حضرت فاطمۀ زهرا (سلام الله علیها)

1) صديقه :

۲) مبارکه :

۳) طاهره :

۴) زکیه : دوری از هرگونه رجس و ناپاکی

۵) راضیه :

۶) مرضیه :

۷) انسیّةحوراء : انسان بهشتی

۸) عفیفه : پاکدامن

۹) رشیده : کامل

۱۰) صابره : پایدار

۱۱) سلیمه : سالم، اهل سازش، بی عیب ونقص

۱۲) صفیّه : برگزیده

۱۳) علیمه : دانا

۱۴) معصومه : نگهداشته شده،بی گناه

۱۵) منصوره : یاری شده ، خداوند او را یاری کرده است

۱۶) مطهره : پاکیزه شدن

۱۷) حکیمه : با حکمت و دارای فهم و ادراک حکیمانه

۱۸) فهیمه : با فهم

۱۹) عابده : پرستنده

۲۰) زاهده : پارسا

۲۱) عطوفه : با عاطفه و محبّت

۲۲) رئوفه : دلسوز و مهربان

۲۳) حنّانه : غمخوار و با محبّت

۲۴) شفیقه : دلسوز و مهربان

۲۵) کوثر : صاحب خیر فراوان ، صاحب فرزندان بسیار

نام های اسلامی دیگر برای دختر خانم ها:

۱) آلاء : نعمتها. (از اسامی قرآنی)

۲) آیه : نشانه. نشانۀ خدا

۳) آیات : نشانه های خداوند.

۴) اسنا : بانوی بزرگوار و بلندمرتبه

۵) اسراء : اسم یکی از سوره های قرآن، به معنی معراج پیامبر

۶) بشری : بشارت. (از القاب قرآن) بشارت برای مومنین

۷) تالیا : تلاوت کنندۀ قرآن

۸) ترنم : زمزه یک نغمه، آواز، نغمه

۹) تکتم : نام چاه زمزم. نام مادر امام رضا (علیه السلام) بانوی رازدار و رازنگهدار

۱۰) تسنیم : رودی در بهشت (سورۀ مطففین)

۱۱) ثنا : حمد، شکر، سپاس

۱۲) جنان : بهشت ها، باغها (از اسامی قرآنی)

۱۳) حنیفا : حق، ایستاده و راست قامت

۱۴) حنیفه: حق، ایستاده و راست قامت

۱۵) حورا : حور، حور بهشتی

۱۶) حامده : سپاسگزار، حمدکننده خدا

۱۷) حدیث : کلامی از معصومین (علیهم السلام)

۱۸) حدیثه : نو و تازه

۱۹) حکیمه : زن حکیم و دانشمند، از القاب حضرت زهرا (سلام الله علیها)

۲۰) حسنی : نیکو، پسندیده

۲۱) حسنا : زن زیبا

۲۲) حماسه : دلیری و شجاعت، کار افتخارآفرین

۲۳) حنّان : بسیار مهربان، یکی از نام های خداوند.

۲۴) حنّانه : ﻣﻬﺮﺑﺎﻥ و غمخوار

۲۵) حور آسا : حور (عربی) + آسا (فارسی) آن که چون حور زیباست.

۲۶) حوریا : آنکه چون حور زیباست.

۲۷) حِلما : دختر صبور، از صفات حضرت زینب

۲۸) حلیا : آنچه در چشم خوش میدرخشد (حلی+ا)

۲۹) خضرا: سبز ،تازه

۳۰) دینا : اسم خواهر حضرت یوسف ،به معنی دین هم هست

۳۱) دعاء : دعا، راز و نیاز و درخواست

۳۲) ردا : عقل و خرد

۳۳) راحل : دختر مهاجر

۳۴) رافعه : اوج دهنده، رفیع کننده (باعث افتخار)

۳۵) رایحه :عطر خوش(رایحه الجنت) ،عطر حضرت زهرا

۳۶) راکعه : رکوع کننده،(در قرآن آمده:وارکعوا مع الراکعین)

۳۷) راحیل : نام یک فرشته، راحیل عربی شدهٔ لغت عبری رَجِل به معنای بی گناه است. راحیل همسر دوم و محبوب یعقوب و مادر یوسف و بنیامین است.

۳۸) رحمه : نام همسر حضرت ایوب.

۳۹) رضوانه : بهشتی

۴۰) رُمّان : انار، میوه بهشتی در قرآن

۴۱) رُمّانه : دختری که مانند انار لطیف است

۴۲) ریحانه : گل خوشبو و معطر. نام مادر امام رضا (علیه السلام)، از القاب حضرت زهرا

۴۳) رمیصا : بانوی دلیر و جنگجوی صدر اسلام که از زنان دیگر و همچنین خیمه پیامبر دفاع کرد تا اینکه پس از مقاومت و دلیری بسیار شهید شد.

۴۴) زمزم : نام چشمه ای که به خاطر دعای مادر حضرت اسماعیل در مکه نمایان شد

۴۵) زیتون : از اسامی قرآنی و یکی از میوه هایی که در قران به آن سوگند خورده شده.

۴۶) زیتونه : یک دانه زیتون

۴۷) ساجده : دختر سجده کننده (عبادت کننده خدا)

۴۸) ساعده : دختر مددیار، یاری کننده

۴۹) سامیه : یعنی بانوی بلندمرتبه و از القاب حضرت زینب

۵۰) سبا : سوره ۳۴ قرآن کریم، شهری در یمن که بلقیس ملکه آنجا بوده، در عبری به معنی انسان

۵۱) سِتیا (setia) : زن با حیا . بانوی بلند مرتبه . نام حضرت معصومه که دختر حضرت موسی ابن جعفر هستند

۵۲) سدنا: سجده کننده بر خانه خدا – مرکب از سدن(عربی) به معنای سجده کردن به کعبه + ابف فاعلی (فارسی)

۵۳) سجده : تواضع در برابر خداوند.

۵۴) ساجده: خانمی که در برابر خداوند سجده می کند.

۵۵) سلاله : یعنی نسل، از القاب حضرت زهرا

۵۶) سما : آسمان

۵۷) سوره : سوره قرآن

۵۸) سنا : روشنایی

۵۹) سَندَس (sandas): پارچه ای ابریشمی و لطیف ، در قرآن آمده است که لباس ابرار از جنس سندس ساخته شده استدمعنی دیگرش میشه دختری که پوشاننده بهشتیان است

۶۰) شریفه : زن شرافتمند

۶۱) ِشعری (shera) : نام ستاره ای ،در قرآن هم آمده

۶۲) شفیعه : زن شفاعت کننده

۶۳) شکرانه : معنیش روشه

۶۴) صونا : دوری از گناه ، خویشتنداری از گناه

۶۵) صبرا: بردباری

۶۶) صالحه : دختر و زن نیکوکار

۶۷) ضحی: سپیده صبح،در قرآن بهش قسم خورده شده

۶۸) طهورا : پاکیزه، پاک کننده ، از اسامی قرآنی (شرابا طهورا)

۶۹) عرشیان : عرش(عربی) + ی(فارسی) + ان(فارسی) ملائکه، فرشتگان

۷۰) عارفه : زن عالم و عارف

۷۱) عادله : زن عادل

۷۲) عابده : زن عبادت کننده

۷۳) عاتکه : نام دختر عبدالمطلب. در واقع نام عمه پیامبر

۷۴) عادیات : اسم سوره ای از قرآن

۷۵) عالیه : عنوانی احترام آمیز برای بانوان،به روایتی نام دختر امام علی النقی(ع)

۷۶) عامره : آبادکننده

۷۷) عطیه : هدیه عطا شده (از طرف خداوند)

۷۸) عفاف : پاکدامنی

۷۹) عفیف : پاک دامن

۸۰) عفیفه : زن پاک دامن

۸۱) غدیره : گیسوی بافته شده، مونث شده کلمه (غدیر)

۸۲) غانیه : دختر جوان پاکدامن

۸۳) فائزه : نائل ، رستگار، از اسامی قرآنی

۸۴) فائقه : پیروز شده

۸۵) فارهه : دختر زیبا و با نمک

۸۶) فاطمیا : اسم حضرت فاطمه به زبان عبری ،حضرت فاطمه با همین نام بر شهری از مردم پرتقال ظاهر شد و خود را صدیقه کبرا معرفی کرد که دوازده فرزند داشت و …(این ماجرا مورد تایید پاپ و تمام کلیساییان است)

۸۷) فریضه : عمل واجب

۸۸) فصیحه : فصیح و گویا،بانوی فهمیده

۸۹) فهیمه : فهیم

۹۰) کوثر : نیکی بسیار، نام یک سوره قرآن که درباره حضرت زهراست

۹۱) مائده : خوردنی، طعام، نام سوره ای در قرآن کریم

۹۲) مُکرّمه : مورد احترام واقع شده، بانوی محترم

۹۳) مبینا : آشکار و روشن، از اسامی کلام وحی

۹۴) متینا : دختر متین و باوقار

۹۵) محیا : یکی از صفات خدا ،زنده و پویا

۹۶) محیصا : رستگار شده ، پاک و آمرزیده (به فتح میم). در قرآن کریم به معنای محل فرار و پناهگاه آمده است (دارای ریشه پارسی و مذهبی)

۹۷) مشکات : (در قدیم) چراغدان، از واژههای قرآنی

۹۸) ملیسا : زمانی بین مغرب و نماز عشا؛ ماه صَفر؛ ماهی بین آخر گرما و زمستان

۹۹) ملیحه : (در قدیم) (به مجاز) ملیح، زیبا و خوشایند، دارای ملاحت، با نمک؛ (در قدیم) دوست داشتنی و مورد پسند

۱۰۰) ملیکا : اسم رومی، مادر امام مهدی

۱۰۱) مُهَنّا (mohaa ) : گوارا و خوش

۱۰۲) مهدیه : هدایت شده.

۱۰۳) نفیسه : گران بها، قیمتی؛ ارجمند و گرامی

۱۰۴) نسیبه : دارای اصل و نسب؛ خویشاوند و نزدیک

۱۰۵) نورا : درخشان، تابان (از نور میاد)

۱۰۶) وحیده :

۱۰۷) هدیه زهرا : دختری که هدیه و عطیه از طرف حضرت زهراست

۱۰۸) هدی : هدایت، از القاب قرآن،(هدایت برای مومنین)

۱۰۹) یامین : اسم مادر حضرت یوسف، (مادر بنیامین)

۱۱۰) یسنا : حمد و ستایش، نماز

اسامی استخراج شده از قرآن کریم به این شرح است:

* اسامی پسران:

رحمان حمد یک بخشنانده ـ رحمتگر

رحیم حمد یک مهربان ـ بسثیار رحم کننده

مالک حمد 4 صاحب ـ دارنده

فتحالله بقره 76 گشایش الهی ـ فتح و گشودن خداوند

محرم بقره 85 حرام شده ـ نام اولین ماه قمری ـ تحریم شده

رسول بقره 87 فرستاده ـ کسی که رسالتی را بر عهده دارد

جبرییل بقره 98 نام فرشته مقرب الهی و امین وحی بر پیامبر اکرم (ص)

سلیمان بقره 102 نام یکی از پیامبران الهی

احد بقره 102 یکی از صفات خداوند به معنی یگانه ـ واحد ـ تک

قدیر بقره 106 بسیار قدرتمند ـ قادر

ولی بقره 107 صاحب ـ سرور ـ سرپرست ـ مولا

نصیر بقره 107 یاورـ یاری دهنده

محسن بقره 112 نیک ـ نیکو ـ نیککار

ابراهیم بقره 125 نام یکی از پیامبران الوالعزم الهی که خانه خدا را بنا کرد

اسماعیل بقره 125 نام پسر حضرت ابراهیم که مادرش هاجر میباشد

یعقوب بقره 132 نام یکی از پیامبران الهی و پدر حضرت یوسف (ع)

اسحاق بقره 133 نام یکی از پیامبران الهی

رووف بقره 143 بسار دلسوز، کسی که رأفت دارد

حجت بقره 150 دلیل ـ برهان

شاکر بقره 158 شکرگزار

غفور بقره 173 آمرزنده، آمرزشگر

رمضان بقره 185 نام یکی از ماههای قمری ـ ماه روزه و نزول قرآن

عباد بقره 186 بندگان ـ جمع عبد

عزت بقره 206 بزرگی ـ عزت ـ عزیز بودن

نعمت بقره 211 بخشش

اکبر بقره 217 بزرگتر ـ بزرگترین

رحمتالله بقره 218 رحمت الهی، لطف خدا

داوود بقره 251 نام یکی از پیامبران الهی

علی بقره 255 بلند مرتبه ـ والا

عظیم بقره 255 بزرگ با عظمت

تراب بقره 264 خاک

حمید بقره 267 ستایش کننده، ستوده

حکمت آل عمران 269 حکمت (دانش و آگاهی)

وهاب آل عمران 15 بسیار بخشنده

رضوان آل عمران 15 خشنودی، رضایت

حسن آل عمران 37 نیکو ـ نیکویی

زکریا آل عمران 37 نام یکی از پیامبران الهی

محراب آل عمران 37 محل عبادت و سجدهگاه

نبی آل عمران 68 صاحب خبر ـ پیامبر

نعمتاللهآل عمران 103 نعمت خدا، خدادادی، خداداده

محمد آل عمران 144 نام آخرین پیامبر الهی ـ پسندیده ، ستایش شده

ایوب نساء 163 نام یکی از پیامبران الهی ـ صبر ایوب شهرت دارد

یونس نساء 164 نام یکی از پیامبران الهی که مدتی در دهان ماهی بود

برهان نساء 174 دلیل ـ علت

بشیر مائده 19 بشارت دهنده ـ کسی که خبر شادی بدهد

قادر انعام 37 توانا

یوسف انعام 84 نام یکی از پیامبران الهی و فرزند حضرت یعقوب(ع)

الیاس انعام 85 نام یکی از پیامبران الهی

صالح اعراف 73 نام پیامبر قوم ثمود

ماشاءالله اعراف 188 آنچه خدا بخواهد ـ خواست خدا

ایمان توبه (برائت) 23 ایمان

نورالله توبه (برائئت) 32 نورالهی ـ نور خدا

شفیع یونس 3 شفاعت کننده

ضیاء یونس 5 نور، روشنی، روشنایی

اصغر یونس 61 کوچکتر، کوچکترین

مجید هود 73 بزرگوار، تمجید شده

رشید هود 78 صاحب عقل و خرد، رشد یافته ـ بالغ

سعید هود 105 خوشبخت، سعادتمند

عطاء هود 108 بخشش، موهبت

غلام یوسف 19 پسر، نوکر

شاهد یوسف 26 گواه، ناظر، شاهد

امین یوسف 54 کسی که امانت را رعایت میکند

روحالله یونس 87 روح خدا، لقب حضرت عیسی (ع)

جبار ابراهیم 15 صاحب قدرت و زور، سختگیر

شهاب حجر 18 نام سنگهای آسمانی

جمال نحل 6 زیبایی

سبحان اسراء 1 منزه، پاک، پاکیزه

شکور اسراء 3 بسیار شکرگزار

منصور اسراء 33 پیروز

خلیل اسراء 73 دوست، صفت، حضرت ابراهیم (ع)

محمود اسراء 79 ستایش شده ـ ستوده

فردوس کهف 107 بهشت

عبدالله مریم 30 بنده خدا

صادق مریم 54 راستگو، درستکار

طه طه 1 نامی برای پیامبر اکرم (ص) از حروف مقطعه قرآن

غفار طه 82 آمرزنده، بخشنده

سینای مومون 20 محل عبادت حضرت موسی (ع) ـ طور سینا

مصباح نور 35 چراغ

هادی فرقان 31 هدایت کننده

فواد قصص 10 دل ـ قلب

صباح صافات 177 صبحگاه

یدالله فتح 10 دست خدا

متین ذاریات 58 دارای متانت و وفار ـ سنگین و استوار

جلال الرحمن 27 صاحب بزرگی و عظمت

حسان الرحمن 70 نیکو ـ نیک

احمد صف 6 یکی از نامهای پیامبر اکرم

ودود بروج 14 دوست ـ یار

حافظ طارق 4 نگهدارنده ـ نگاهبان

نصرالله نصر 1 یاری خدا

صمد توحید 2 بینیاز